ЛІЧЫМ ЧУЖОЕ БАБЛО ЎГОЛАС

maryjka_ — 19.09.2010 Чакала, ХТО ж першы.

Вынік не зьдзівіў, зьдзівіла маруднасьць рэакцыі (20 дзён з моманту актывацыі, уласна, гранту).

Мартысевіч Марыйка
**
ГРАНТАСМОКІ ЛЯЦЯЦЬ НА НЕРАСТ.

**

Паколькі

Карыстальнік па ўваходзе: maryjka_ - Выбачайце, карыстальнік ul_sciapan ня мае вас у сьпісе сяброў, а ён выбраў опцыю "толькі сябры" для тых, хто можа адказваць на яго журнальныя запісы

адкажу тут.

Па-першае, я доўга думала, ці пакутаваць на сумленьне з прычыны, што мяне амбасада ЗША ўзяла ехаць у Амэрыку, а астатніх 1000 беларускіх пісьменьнікаў - не ўзяла?

І ў выніку вырашыла не пакутаваць. Чаму?

Бо стыпендыяў у сьвеце вельмі шмат, так шмат, што нават беларусам часам перападае. І далёка ня кожны раз я - той беларус, якому перападае. Проста іншыя беларусы, калі едуць на "творчую рэзыдэнцыю" (так гэта афіцыйна называецца), звычайна хаваюць гэта ад калегаў па цэху, каб і ім, і калегам, лепей спалося.

Я вырашыла апавядаць у блогу пра тое, што бачу навокал, бо гэта, я лічу, злачынства - не расказаць людзям пра бурундука ці вавёрачку, якія жывуць на маім падворку. Значна большае злачынства, чым атрымаць грант, я мяркую.

Але паколькі, я бачу, пра вавёрачку і бурундука тут слухаць нікому не цікава, я раскажу пра тое, што такое творчыя рэзыдэнцыі.

Творчая рэзыдэнцыя - гэта магчымасьць для пісьменьніка даволі працяглы тэрмін (ад месяцу да году) жыць і займацца літаратурнай творчасьцю, прадстаўленая яму фондамі/мэцэнатамі/дзяржавай ва ўласнай ці замежнай краіне. Асноўная ўмова творчай рэзыдэнцыі - пісьменьнік пакідае месца сталага пражываньня, перасяляючыся на гэты час у іншае. У Савецкім Саюзе таксама існавала такая сыстэма творчых рэзыдэнцый (дамоў адпачынку), якая была даступная сябрам рэспубліканскіх саюзаў пісьменьнікаў ва ўстаноўленым парадку па ўстаноўленым графіку. З развалам СССР уся гэтая сыстэма, праз эканамічны крызыс і зьмену прыярытэтаў парушылася, цяпер яна пакрысе адраджаецца, у кожнай былой краіне савецкага блоку па-рознаму. Але галоўная асаблівасьць новага развіцьця нашых краінаў - пісьменьнікі адсюль атрымалі магчымасьць езьдзіць на міжнародныя творчыя рэзыдэнцыі.

Сутнасьць усіх творчых рэзідэнцыяў падобная. Зазвычай у нейкім населеным пункце, вялізным ці малюпасенькмі, ёсьць нейкі творчы асяродак. Гэты творчы асяродак мае ў сабе дом. У гэтым доме ёсьць пакоі. Падобныя да гатэльных, але не зусім гатэльныя - больш прыстасаваныя да працяглага пражываньня, часам з кухняй. Пісьменьніка туды дастаўляюць, згружаюць туды з багажом і пішушчай машынкай, паказваюць, дзе падлучыць пішушчую машынку да інтэрнэту і ветліва пакідаюць сам-насам на вызначаны тэрмін. Амаль заўсёды яму пры такіх раскладах належаць грошы - нясорамны мінімум камфортнага пражываньня ў вызначанай краіне. Гэта не заробак, а менавіта грошы на харчаваньне і кішаньковыя (дарэчы, ёсьць таксама стыпэндыі з трохразовым харчаваньнем, дзе ніякіх грошай табе не даюць). Прычым зазвычай грошы гэтыя дае ня дом творчасьці, а нейкі іншы бок. Эўрапэйскі пісьменьнікі, скажам, вельмі часта падтрымліваюцца структурамі ва ўласных дзяржавах, якія выпраўляюць сьветача ў творчы шлях тудэма ці сюдэма. Зь беларускімі цяжэй. Родная дзяржава не разумее, як гэта даць чалавеку - ды яшчэ і творчаму! - штуку баксаў наперад, каб ён яе няясна дзе прабухіваў. Таму беларускія літаратары зазвычай удзельнічаюць толькі ў такіх праграмах, калі нейкі замежны фонд прадугледжвае фінансавую падтрымку грамадзянаў Усходняй Эўропы.

Дарэчы, каб вы спалі спакойна, Украіна, Расія і Прыбалтыка таксама ніколі сваім сьветачам грошаў не выдзяляе.

Зазвычай месца рэзідэнцыі мае нейкую сваю аўру і легенду, старана ўствораную культурнымі мэнэджэрамі, што шчыруюць над творчай праграмай. Усё гэта павінна натхняць пісьменьнікаў на крэатыў, ствараць для іх прыемную творчую атмасфэру. І, мяркуючы пра, напрыклад, зашкальваючую колькасьць беларускіх вершаў, прысьвечаных выспе Вісбю, яно такі натхняе і такі стварае. Ніхто ніколі не прымушае пісаць творы пра тое ці іншае месца - проста лічыцца, што калі стварыць добрыя ўмовы, яно само паліецца. У выніку - і пісьменьніку добра, і месцу прыемна.

Бываюць такія рэзыдэнцыі, калі пісьменьніка сапраўды пакідаюць у спакоі на ўвесь час, зрэдку яго сацыялізуючы знаёмствамі зь мясцовым бамондам ды экскурсіямі па блізлеглых цікавостках. Але на граматнай рэзыдэнцыі пісьменьнік зазвычай у доме жыве не адзін. Зь ім жывуць бурундук і вавёрачка такія ж самыя творчыя асобы з розных краінаў. У выніку крэпчае інтэрнацыянальная дружба, часам нават паўстаюць узаемныя пераклады. Ад сябе дадам, што расплюшчваюцца вочы на многія ўнутраныя праблемы, якія раней табе здаваліся тволькі тваімі праблемамі ці праблемамі толькі тваёй літаратуры. Напрыклад, калі я была ў 2007 годзе на праграме Homines Urbani ў Кракаве, найбольш мяне цешыла тое, што можна проста сядзець і пісаць - і ні бацькі, ні сябры, ні суседзі не глядзяць на цябе крыва, як на абібока. У тым доме ўсе разумелі, што я працую. Як выявілася ў сумоўі з самымі-самымі рознымі людзьмі, ні ў адной краіне сьвету не існуе грамадзкага ўяўленьня пра творчасьць як пра варты занятак. Пісьменьнікаў паўсюль лічаць лайдакамі.

У кожнай творчай рэзідэнцыі свой кантракт. Часам гэты кантракт падпісваеца, а часам ён даводзіцца да ведама іншым чынам. Напрыклад, нашай групе міжнародных пісьменьнікаў наш статус патлумачыў прадстаўнік нацыянальнай бясьпекі ЗША. Віза, кажа, гэта ваша права на ЎЕЗД у Амэрыку. Права ЗНАХОДЖАНЬНЯ яна вам не дае. А права знаходжаньня дае сэртыфікат да візы, паперка а4, на якой напісана, што вы - удзельнік гэтай праграмы. Таму калі вы перастаеце выконваць гэтую праграму - вы страчваецце права знаходзіцца ў Амэрыцы.

Груба кажучы, забіў на ўласны творчы вечар - валі з краіны.

За прадстаўленыя сродкі працы пісьменьнік мусіць зрабіць кантрыбуцыю ў творчы асяродак, у які трапіў. Форма кантрыбуцыі даволі звычайная: творчыя вечары, сустрэчы са студэнтамі, удзелы ў дыскусіях, паездкі на сэмінары і літфэстывалі. Часам просяць напісаць артыкул у мясцовы арт-часопіс. Часам - вельмі-вельмі рэдка - патрабуюць справаздачы за тое, што было напісана. Але зазвычай не патрабуюць: ты можаш проста багемна закаціць вочы і шматзначна сказаць: "Я прыехаў сюды пачаць свой новы раман..." Так што ты можаш быць прадстаўніком сваёй роднай Антарктыды на Гаваях і спакойна апісваць праблемы пінгвінаў. Ніхто не прымушае цябе пісаць пра пальмы - калі табе самому гэтага не захочацца.

Аднак вельмі часта ў выніку такіх стыпэндыяў нараджаецца параўнальны аналіз пальмаў і пінгвінаў. Гэта лічыцца супольным унёскам арганізатараў рэзыдэнцыі і пісьменьніка ў Літаратурны Прагрэс.

Апроч таго, што можна спакойна працаваць, выезд у дом творчасьці дае пісьменьніку вандроўкі і знаёмства з сусьветным літаратурным кантэкстам. Яшчэ адзін бонус - замежныя пераклады і публікацыі, бо яны, як правіла, паўстаюць у выніку такіх стыпэндыяў.


Ёсьць два шляхі на творчую стыпэндыю: арганізатары самі зандзіруюць глебу, вывучаюць вашу кандыдатуру і потым зьвяртаюцца да вас наўпрост з прапановаю. Другі шлях - адкрыты конкурс, куды можна падаць заяўкі.

Звычайныя патрабаваньні да апліканта творчай стыпэндыі:

1. Наяўнасьць хаця б адной апублікаванай кнігі (для маладзейшых аўтараў (да 30-ці) дапушчальны сьпіс самых значных часопісных публікацыяў, але трэба каб гэты сьпіс сапраўды ўнушаў)

2. Больш-менш прыймальнае валоданьне мовай краіны творчай рэзыдэнцыі ці хаця б ангельскай. Моўныя патрабаваньні кожная арганізацыя высоўвае свае, у залежнасьці што ім ад вас трэба. У Аяве-горадзе літаратару патрэбная вельмі добрая ангельская, мне маёй ледзь хапае.

3. Рэкамэндацыі ад аўтарытэтных дзеячаў культуры у вашай краіне ці (лепей) краіне рэзыдэнцыі. Калі такога патрабаваньня не прапісана ва ўмовах - значыць, гэтыя рэкамэндацыі будуць зьбіраць незалежна ад вас.

4. На большасьць сапраўды значных стыпэндыяў трэба прадстаўляць пераклад прыкладаў творчасьці на ангельскую ці нямецкую мову.

5. У Аяве-горадзе яшчэ было патрабаванье культурнай і расавай цярпімасьці, здольнасьці інтэграцыі ў сусветнае саопшчаства.

6. Само сабой мяркуецца, што на момант стыпэндыі вы павінны або ня мець працы, або быць здольным узяць адпачынак, або мець магчымасьць працаваць дыстанцыйна. Пакіданьне месца рэзыдэнцыі па ўласных справах дазваляецца, але адсутнасьць не павінна перавышаць межаў прыстойнасьці і перашкаджаць выкананьню той праграмы, на якую вы пагадзіліся.

Вось так прыблізна яны ўсе і дзейнічаюць. Для некаторых людзей, якія абралі пісьменьніцтва прафэсіяй, часта жыцьцё праходзіць вось у такіх рэзідэнцыях. Некаторыя пагаджаюцца на гэта тады, калі сапраўды патрабуюць творчы адпачынак ад нятворчай працы. Для некаторых - як для беларускіх пісьменьнікаў, гэта заўжды па прынцыпе "абламілася / не абламілася".

Я думаю, 80% сучасных некамэрцыйных кнігаў у сьвеце напісана на творчых рэзыдэнцыях.



Сьпіс беларускіх пісьменьнікаў, якія калі-кольвек езьдзілі на падобныя творчыя стыпэндыі я тут, з вашага дазволу, зьмяшчаць ня буду. А лепей зьмяшчу сьпіс некаторых творчых рэзыдэнцыяў, даступных у ЗША любому пісьменьніку, які адпавядае вышэйпералічаным патрабаваньням.


Long Term Residencies (6 weeks or more)

Headlands Center for the Arts Artist in Residence Program
http://www.headlands.org/index.asp

“Headlands Center for the Arts' Artist in Residence Program has earned international renown for bringing together pioneering artists in all disciplines-visual, literary, performing and new media-from throughout the U.S. and the world. The Artist in Residence program provides a supportive working environment that allows time for artists to experiment, reflect and grow, both individually and collectively during their stay. The program offers fully sponsored, live-in and live-out residencies to around 30 artists each year from March to November and is distinguished in that there is no fee to participate.”

U.S. Residencies with an International Focus

Vermont Studio Center
www.vermontstudiocenter.org

”VSC's International Residencies Program brings artists and writers from around the world to VSC. On average, approximately 25% of the monthly resident community is from outside the U.S. In the year 2005, over 100 artists from 40 countries worked at the Vermont Studio Center including artists from 13 countries in Asia, and numerous countries in eastern and western Europe, Latin America, the Caribbean, Africa and the Arab World. These outstanding International Residents are enriched by their experience at the Studio Center, and in turn, bring cultural diversity and creative richness to the VSC community and the larger community of Northern Vermont.”

Res Artis: worldwide network of artist residencies
http://www.resartis.org/

“Res Artis is the largest existing network of artist residency programs, representing the interests of more than 200 centers and organizations in 50 countries worldwide that offer to international artists facilities and conditions conducive for making art.”

Art Omi: Ledig House International Writers Residency
http://www.artomi.org/ao/ledig.htm

“Ledig House International Writers Residency is located approximately two and a half hours north of New York City in the town of Omi, in the scenic Hudson River Valley. Writers and translators from all fields are encouraged to apply for a residence lasting anywhere from one week to two months. Up to 20 writers per session--10 at a given time--live and write on the stunning 300 acre grounds and sculpture park that overlooks the Catskill Mountains.”

Canada (Long and Short Term Residencies Available)

The Banff Centre
www.banffcentre.ca

“Situated in the majestic Canadian Rockies, The Banff Centre offers a unique and inspiring setting for artists of all disciplines to realize their creative potential. The Banff centre offers a number of programs for emerging and established writers in a variety of disciplines.” Financial aid is available, but differs by program. Check the website for more information.




На гэтым я разьвітваюся з вамі. Тут субота вечар, на вуліцы нялюдзкія крыкі. Мяркуючы па ўсім, "Аява Хаўкз" такі замачылі сёньня Арызону. Да, і восень прыйшла ў тутэйшую кукурузу.

Оставить комментарий

Популярные посты:

• Архив